Główną przyczyną rozwijania się chorób przyzębia u psów i kotów jest powstająca na powierzchni zębów płytka bakteryjna. Prowadzi ona do zapalenia dziąseł, które nieleczone może rozwinąć się w zapalenie przyzębia. Konsekwencją takiego stanu jest uszkodzenie tkanek utrzymujących ząb w zębodole, co jest źródłem bólu a w efekcie prowadzi do utraty uzębienia. Badania wykazują, że choroby przyzębia mogą być przyczyną chorób odległych organów m.in. nerek, serca czy wątroby.

Czym jest bakteryjna płytka nazębna?

Bakteryjna płytka nazębna to przede wszystkim bakterie, ale także komórki zapalne, krwinki, ślina, zanieczyszczenia, resztki pokarmowe, substancje chemiczne będące produktami przemiany materii. To właśnie nazębna płytka bakteryjna w największym stopniu odpowiada za nieprzyjemny zapach wydobywający się z jamy ustnej naszych zwierząt. Ponadto bakteryjna płytka nazębna odpowiedzialna jest za powstawanie i narastanie kamienia nazębnego. Kamień nazębny to nic innego jak martwe, zmineralizowane bakterie płytki nazębnej i jej pozostałe składniki. Chcąc nie dopuścić do powstawania kamienia nazębnego należy „rozprawić” się z bakteryjną płytką nazębną.

Jakie są konsekwencje odkładania kamienia nazębnego u psów i kotów?

Poruszając temat kamienia nazębnego należy zwrócić uwagę, że odkładający się kamień nazębny naddziąsłowy, ale przede wszystkim poddziąsłowy to prosta droga do poważnych chorób tkanek stanowiących przyzębie. Same zęby w starciu z kamieniem nazębnym nie cierpią tak bardzo. Za to tkanki przyzębia są zupełnie bezbronne. W efekcie następuje utrata tkanek utrzymujących zęby na swoich miejscach i zwierzęta tracą uzębienie bezpowrotnie. Dlatego nie należy traktować kamienia nazębnego jedynie jako problemu kosmetycznego, a przede wszystkim jako początek poważnej choroby jamy ustnej.

Jak dbać o higienę jamy ustnej psów i kotów?

Celem higieny jamy ustnej psów i kotów jest jak największa redukcja bakteryjnej płytki nazębnej, która pokrywa powierzchnię zębów. Należy pamiętać, że bakteryjna płytka nazębna odtwarza się zaraz po wyczyszczeniu zębów. Ta informacja daje nam do myślenia jak ważna jest częsta i regularna profilaktyka. Nawet najdoskonalsze szczotkowanie zębów naszego ukochanego psa zaledwie 1 raz w tygodniu nie przyniesie efektu. Kluczem do skutecznej profilaktyki jest systematyczność, wytrwałość i odpowiednia częstotliwość. Szczotkowanie z użyciem past lub żeli o działaniu przeciwbakteryjnym to nadal najskuteczniejsza metoda redukcji bakteryjnej płytki nazębnej pod warunkiem, że będzie wykonywana regularnie czyli min. 1 raz dziennie, najlepiej wieczorem po jedzeniu.

Szczotkowanie, od czego zacząć?

Ważne jest aby zacząć przyzwyczajać psa czy kota do zabiegów higienicznych od najmłodszych lat. Szczenięta i kocięta przyzwyczajone do szczotkowania będą lepiej ten zabieg znosiły gdy już dorosną. Jednak nawet dorosłe zwierzę można przekonać do regularnego mycia zębów. Na rynku dostępne są różne modele szczoteczek do zębów dla zwierząt, przy ich wyborze warto kierować się przede wszystkim wygodą i łatwością używania. Najlepiej sprawdzają się szczoteczki z miękkim lub średnim włóknem nylonowym, dostosowane wielkością do jamy ustnej zwierzęcia np. Szczoteczka do zębów dla psa firmy Vetfood. Na rynku dostępne są również czyściki nakładane na palec czy chusteczki (np. Maxi Guard Oral Cleansing Wipes), które mogą być lepiej tolerowane przez zwierzę, szczególnie w początkowym okresie nauki szczotkowania.

Ważne by szczotkowanie stało się codziennym rytuałem. Na początek zapewniamy pupilowi wygodną pozycję i zaczynamy małymi kroczkami. Ponieważ zwierzę łatwiej zaakceptuje odciągnięcie policzka niż podniesienie nosa, zaczynamy od zębów trzonowych i przedtrzonowych. Nie musimy od razu pierwszego dnia wyczyścić wszystkich zębów, sprawdzamy na ile nasz pupil nam pozwoli i stopniowo z dnia na dzień zwiększamy ilość mytych zębów. Naukę szczotkowania zaczynamy od powierzchni policzkowej zębów, szczególnie na krawędzi dziąsła, szczoteczkę ustawiamy tak by włosie szczoteczki mogło wchodzić w przestrzeń miedzy zębem a dziąsłem zwaną rowkiem dziąsłowym. Wykonujemy ruchy okrężne lub posuwiste, tak aby oczyścić wszystkie zagłębienia i szczeliny.

Kiedy nasz pupil zaakceptuje szczotkowanie policzkowej powierzchni zębów, możemy zacząć otwierać jamę ustną i szczotkować powierzchnie językową i podniebienną zębów. Po zakończeniu szczotkowania warto pamiętać o nagrodzie chociażby w postaci zabawy. To jak dokładnie wyszczotkujemy zęby zależy przede wszystkim od tego na ile pozwoli nam nasz puipil.

Pasty do zębów dla zwierząt przeważnie są smaczne dzięki czemu zwierzęta chętniej i dłużej mogą pozwolić na szczotkowanie. Nakładając pastę na szczoteczkę warto wprowadzić ją głębiej pomiędzy włosie szczoteczki, inaczej zostanie szybko zlizana przez pupila. Wygodnie aplikuje się w ten sposób preparaty do higieny jamy ustnej w formie żelu np. Maxi/Guard Oral Cleansing Gel firmy Vetfood. Wiele dostępnych na rynku past oraz żelów nie wymaga szczotkowania, jednak należy pamiętać, że to mechaniczne szczotkowanie jest najefektywniejszym sposobem usunięcie płytki nazębnej i uznawane jest za złoty standard profilaktyki. Nie należy używać past dedykowanych dla ludzi, gdyż ze względu na dużą zawartość fluoru mogą prowadzić do ostrego lub przewlekłego zatrucia.

Co zrobić gdy zwierzę odmawia szczotkowania zębów?

Jeśli nasz pupil kategorycznie odmawia współpracy i pomimo prób nie pozwala na szczotkowanie zębów możemy zastosować np. pasty enzymatyczne, które dzięki zwartości enzymów będą działać na płytkę nazębną nawet pomimo braku szczotkowania. Przykładem takich preparatów może być Orozyme Oral Hygiene Gel, ZymoDent firmy ScanVet czy Dental Fresh Gel. W przypadku niechęci do szczotkowania sprawdzić się może również pasta Dentisept, która dzięki swojej konsystencji przylega do zębów i dziąseł, a zawarta w niej chlorheksydyna działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Pasty te możemy rozprowadzić palcem.

Czy tylko szczotkowanie?

Na rynku dostępne mamy najróżniejsze gryzaki, przekąski czy inne dodatki żywieniowe, a nawet karmy stomatologiczne, które mogą korzystnie wpływać na ograniczenie odkładania płytki nazębnej, jednak nie będą one tak skuteczne jak codzienne szczotkowanie. Mogą za to stanowić doskonałe uzupełnienie codziennej higieny jamy ustnej. Szeroki wybór preparatów pozwala dobrać produkt do upodobań pupila oraz wygody stosowania. Dla psów mogą to być gryzaki stomatologiczne, które zaspokajają naturalną potrzebę gryzienia a jednocześnie ograniczają ilość nagromadzonej płytki nazębnej. Szczególnie warte uwagi są gryzaki DentiDog oraz Orozyme Collagen Stripes. W zależności od upodobań naszego psa lub kota możemy stosować dodatki do karmy z algami morskimi takie jak PlaqueOff firmy VetExpert, Plaque Control firmy Vetfood czy Dolvit ProDental Powder firmy Dolfos lub dodatki do wody, które należy dodać do miski z wodą naszego pupila takie jak Vet Aquadent firmy Virbac czy Maxi OraCare firmy Vetfood.

Kiedy do stomatologa?

Niezbędne do zachowania zdrowych zębów i dziąseł zarówno u psa jak i u kota są regularne kontrole stanu uzębienia u lekarza weterynarii. Zabiegi higieniczne przeprowadzane w domu są bardzo ważne jednak żadne z dostępnych preparatów nie usuną już istniejącego kamienia nazębnego, szczególnie, że widoczny na zębach kamień to tylko wierzchołek góry lodowej. Główny problem kryje się pod dziąsłami i aby skutecznie pozbyć się nagromadzonego kamienia należy przeprowadzić zabieg sanacji u lekarza weterynarii. Codzienne profilaktyka po zabiegu pozwoli wydłużyć czas pomiędzy kolejnymi zabiegami.